مۇجتەھىدلەر پەتىۋالىرى

ئىككىنجى باب: ھەجنىڭ رۇكۇنلىرى ۋە ۋاجىبلىرى [208] بىرىنجى مەسىلە: ھەجنىڭ رۇكنلىرى ھەجنىڭ تۆت رۇكنى بار، ئۇلار تۆۋەندىكىچە: (1) ئىھرام باغلاش. بۇ ھەجگە نىيەت قىلىش ۋە ھەج قىلىشنى مەقسەد قىلىش دېگەنلىكتۇر. چۈنكى، ھەج ئۆز ئالدىغا بىر ئىبادەت بولۇپ، ھەج پۈتكۈل مۇسۇلمانلارنىڭ ئىجمائى بىلەن نىيەتسىز مەقبۇل بولمايدۇ. بۇنىڭ دەلىلى، پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ «ئەمەللەر نىيەتكە باغلىقتۇر» دېگەن سۆزىدۇر. (بۇخارى 1؛ مۇسلىم 1907) نىيەتنىڭ ئورنى قەلب بولسىمۇ، ھەج ئۈچۈن تېخىمۇ ئەۋزەل بولغىنى قىلماقچى بولغان ھەج ئىبادىتىنى تەيىن قىلىپ، نىيىتىنى تىل بىلەن سۆزلەشتۇر. چۈنكى، بۇنداق قىلىش رەسۇلۇللاھنىڭ سۈننىتى ئارقىلىق سابىت بولغان. (2) ئارافاتتا تۇرۇش. بۇنىڭ ھەجنىڭ رۇكۇنلىرىدىن بىرى ئىكەنلىكىدە ئىجمائ بار. ئارافاتتا تۇرۇشنىڭ دەلىلى، پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ «ھەج ـــ ئارافاتتا تۇرۇشتۇر» دېگەن سۆزىدۇر. ( تىرمىزى 889؛ ئەبۇ داۋۇد 1949؛ نەسائى 5-256؛ ھاكىم-مۇستەدرەك 2-278؛ ھاكىم ‹سەھىھ› دېگەن. ئەلبانى، سەھىھ نەسائىي 2822-ھەدىس ) (3) زىيارەت تاۋىپى قىلىش. بۇ ئ...

  [205] تۆتىنجى مەسىلە: ھەجنىڭ شەرتلىرى ھەجنىڭ پەرز بولۇشى ئۈچۈن بەش شەرت تېپىلىشى كېرەك بولىدۇ. (1) مۇسۇلمان بولۇش. كاپىرلارغا ھەج پەرز ئەمەس. كاپىرنىڭ ھەج قىلىشى توغرا ئەمەس. چۈنكى، مۇسۇلمان بولۇش ئىبادەتنىڭ سەھىھ بولۇشىدىكى شەرتلەردىن بىرىدۇر. (2) ئەقىلگە ئىگە بولۇش. ساراڭغا (ئەقلى جايىدا ئەمەس كىشىگە) ھەج پەرز ئەمەس، شۇنداقلا ساراڭنىڭ ھەج قىلىشىمۇ توغرا ئەمەس. چۈنكى، ئەقىل دىنىي ئىبادەتلەرنى ئورۇنداش مەجبۇرىيىتىنىڭ شەرتىدىن بىرىدۇر. ساراڭنىڭ دىنىي ئىبادەتلەرنى ئورۇنداش مەجبۇرىيىتى يوق، ساراڭ (ئەقلى جايىدا ئەمەس كىشى) دىن قەلەم كۆتۈرلۈپ كەتكەن (يەنى ئۇنىڭغا ھېچ ئىشتا گۇناھ يېزىلمايدۇ.) ئەلى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلغان ھەدىستە پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم مۇنداق دېگەن:«ئۈچ تۈرلۈك كىشىدىن قەلەم كۆتۈرۈلۈپ كەتكەن. ئۇخلاپ قالغۇچى ئويغانغانغا قەدەر، كىچىك بالا بالاغەت يېشىغا يەتكەگە قەدەر ۋە ئەقلى جايىدا ئەمەس كىشى ئەقلىگە كەلگەنگە قەدەر.» ( ئەبۇ داۋۇد 4401؛ ئىبنى ماجە 2041؛ ئەلبانى ئەلئىرۋائ 297-دە سەھىھ دېگەن ) (3) بالاغەتكە يەتكەن بولۇش. كىچىك بالىغان ھەج پە...